پردازش پیام های رسانه ای در نوجوانان؛ مطالعه موردی دانش آموزان متوسطه شهر کرمان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش آ»وخته دانشگاه علامه طباطبائی تهران/ کارمند دانشگاه تحصیلات تکمیلی صنعتی و فناوری پیشرفته کرمان/ مدرس حق التدریس دانشگاه
10.22034/jcsc.2025.2045851.2784
چکیده
آموزش سواد رسانه‌ای، توانایی ارزیابی انتقادی محتوای رسانه ها و تصمیم‌گیری آگاهانه را به افراد می دهد. دانش و مهارتی که منجر به درک عمیق‌تر پیام‌های رسانه‌ای می شود.

در پژوهش، نقش آموزش سواد رسانه ای بر توانایی پردازش پیام های رسانه ای شامل گزینشگری، معنایابی و معناسازی در دانش آموزان بر مبنای نظریه جیمز پاتر(2013) با روش شبه آزمایشی همراه با گروه آزمایش و کنترل، پیش آزمون و پس آزمون، بررسی شد. گروه های آزمایش و کنترل، هر یک به تعداد 120 نفر از دانش آموزان پسر سال اول متوسطه دوم در شهر کرمان انتخاب شدند. و یک سال تحصیلی هفته ای یک جلسه 90 دقیقه ای تحت آموزش سواد رسانه ای قرار گرفتند. نتایج نشان داد: توانایی پردازش پیام های رسانه ای دانش آموزان در پیش آزمون با میانگین 33/2(از 5) در سطح ضعیف است. پس از آموزش، گروه آزمایش با میانگین 82/3 به سطح خوب رسید اما گروه کنترل در سطح ضعیف باقی ماند. این تفاوت در سطح 99درصد معنادار است. دانش آموزان گروه آزمایش در توانایی های پردازش پیام شامل گزینشگری، معنایابی و معناسازی پیام های رسانه ای نسبت به دانش آموزان شرکت نکرده در دوره آموزشی، به طور معناداری در سطح بالاتر قرار دارند.آموزش سواد رسانه ای منجر به افزایش توانایی پردازش پیام های رسانه ای دانش آموزان شد. این نتایج، نشانگر اثربخشی آموزش های سواد رسانه ای در نوجوانان دانش آموز است
کلیدواژه‌ها
موضوعات

 
پاتر، جیمز.1399. «.سواد رسانه‌ای». ترجمه احسان شاه قاسمی. تهران: سازمان انتشارات جهاددانشگاهی.
تقی زاده، عباس .1390.«بررسی مقایسه‌ای سواد رسانه‌ای دانش‌آموزان مطالعه موردی: دانش‌آموزان دختر و پسر سال چهارم دبیرستان‌های شهرکرمان». پایان نامه کارشناسی ارشد رشته علوم ارتباطات اجتماعی، به راهنمایی دکتر حسینعلی افخمی. دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، تیر ماه.
تقی زاده، عباس؛ کیا، علی اصغر. 1393. «نیازسنجی برنامه آموزش سواد رسانه‌ای در مدارس». مطالعات فرهنگ ارتباطات.15(26 (مسلسل 58)). صص 79-103.
خاکسارازغندی، عبدالله، پاکدامن؛ کارشکی، مجید. 1401. «تدوین و تعیین اثربخشی بسته آموزش سواد رسانه‌ای به نوجوانان ایرانی». نشریه علمی روانشناسی نظامی. دوره 13 شماره 50. صص 184 167.

خانیکی، هادی؛ شاه حسینی، وحیده؛ نوزی راد، فاطمه .1395.«تبیین الگوی آموزش سواد رسانه‌ای در نظام آموزش و پرورش». فصلنامه رسانه سال 27 شماره 1 (پیاپی 102).صص 5-21.

دلاور، علی؛ شاه حسینی، وحیده. 1394. «نقش دوره آموزشی تفکر انتقادی و سواد رسانه‌ای در بازگشایی پیام». مطالعات فرهنگی و ارتباطات.11(39 )، 61-95.
دلاور، علی؛ خانیکی؛ هادی؛  شاه حسینی، وحیده.1395. «مطالعه موردی اجرای طرح درس سواد رسانه‌ای برای دانش‌آموزان پایه چهارم ابتدایی». جامعه فرهنگ رسانه. (16)4. صص 41-11.
«سند تحول بنیادین آموزش و پرورش».1390. تهران: وزارت آموزش و پرورش.
«سند تحول راهبردی نظام تربیت رسمی و عمومی جمهوری سلامی‌ایران در افق چشم انداز».1390. تهران: وزارت آموزش و پرورش.
عبدلی سلطان احمدی،جواد؛ علیزاده، رقیه؛ حداد، زهرا .1397. «تاثیر آموزش سواد رسانه‌ای بر مهارت‌های تفکر انتقادی دانش آموزان». مطالعات رسانه ای. 13(1 (پیاپی 40) )،صص 119-134.
کتابدار، زهرا؛ عبدی، منصور؛ رمضانی، سارا .1401. «واکاوی تأثیر آموزش کتاب تفکر و سواد رسانه‌ای بر توانایی مصرف بهینه رسانه و تحلیل نقادانه پیام‌های آن». نشریه علمی فناوری آموزش. جلد16. شماره4. صص 748- 735. پائیز. https://doi.org/10.22061/tej.2022.7931.2597

ماندگاری، زینب؛ شاکری، محسن؛ طالبیان، سمیه. 1403. «مطالعه پدیدارشناختی تجارب زیستة سواد رسانه‌ای دانش‌آموزان دختر پایه پنجم و ششم استان یزد». جامعه فرهنگ رسانه. (51). صص 246-223.

منتظرقائم، مهدی؛ شعبان کاسه گر، مونا. 1394. «سواد رسانه‌ای انتقادی و فعالیت سایبر زنان در ایران». مطالعات فرهنگی و ارتباطات. 11(40 )، صص177-208.

نیازی، لیلا؛ زارعی زوارکی، اسماعیل؛ علی آبادی، خدیجه. 1395. «تاثیر آموزش سواد رسانه‌ای مبتنی بر فناوری بر میزان آگاهی دانش آموزان». مطالعات رسانه‌های نوین. 2(7 ). صص 119-156.
Abdoli S. A, J. Alizadeh, R, and Haddad, Z. 2019. "The effect of media literacy training on students' critical thinking skills". Journal of Media Studies, 13(40), 119-134. In Persian.
Allen, J. K. Griffin, R. A. and Mindrila, D. 2022. "Discerning (Dis)information: Teacher perceptions of critical media literacy". Journal of Media Literacy Education, 14(3), 1-16. https://doi.org/10.23860/JMLE-2022-14-3-1.
Anderson, M. and Jiang, J. 2018. "Teens, social media & technology". http://www.pewinternet.org/2018/05/31/teens-social-media-technology-2018.
Botturi, L. 2019." Digital and media literacy in pre-service teacher education". Nordic Journal of Digital Literacy, 14(03-04), 147-163.
Buckingham, D. 2013." Children talking television: The making of television literacy". Newyourk: Routledge.
Delavari, A. Khaniki, H. and Shah Hosseini, V. 2016. "Case Study of Performing Media Literacy Lesson Plan for Fourth Grade Primary School Students". Society Culture Media. 2016; 4(16): 11-41. In Persian.
 Delavar, A. and Shahosain, V. 2015. "The role of training course of critical    thinking and media literacy in decoding messages". Journal of Cultural Studies Communication, Volume:11 Issue: 39. 61-96. In Persian.
Document on the strategic transformation of the formal and public education system of the Republic of Iran in the perspective horizon. 2011. Tehran:" Ministry of Education". In Persian.
Fundamental Reform Document of Education (FRDE)in the Islamic Republic of Iran. (2011), Tehran:" Ministry of Education". In Persian.
Hallaq, T. 2016. "Evaluating Online Media Literacy in Higher Education: Validity and Reliability of the Digital Online Media Literacy Assessment (DOMLA)". Journal of Media Literacy Education, 8(1), p. 62-84. https://doi.org/10.23860/JMLE-8-1-5
Hobbs, R. 2021. "Media literacy in action. Rowan &Littlefield". Rowman & Littlefield Publishing.
Hobbs, R. 2020. "Propaganda in an age of algorithmic personalization: Expanding literacy research and   practice".  Reading Research Quarterly, 55(3), 521-533.
Huguet, A., Kavanagh, J., Baker, G., & Blumenthal, M. S. 2019. "Exploring media literacy education as a tool for mitigating truth decay".
Ireton, C. and Posetti, J. 2018. "Journalism, fake news & disinformation: Handbook for journalism education and training". UNESCO Publishing.
Jones-Jang, S. M., Mortensen, T. and Liu, J. 2021. "Does Media Literacy Help Identification of Fake News? Information Literacy Helps, but Other Literacies Don’t". American Behavioral Scientist, 65(2), 371-388. https://doi.org/10.1177/0002764219869406.
Ketabdar, Z. Abdi, M. and Ramezani, S. 2022. "The effectiveness of teaching thinking & media literacy book on the ability of optimal media consumption and criticism analysis of its messages". Technology of Education Journal (TEJ), 16(4), 735-748. doi: 10.22061/tej.2022.7931.2597  .In Persian.
Khaksar Azgandi, A. Pakdaman, M. and Kurashiki, H. 2022. "Developing and Determining the Effectiveness of Media Literacy Training Package for the Iranian Adolescents". Military Psychology, 13(50), 167-184.  In Persian.
Khaniki, H. Shah-Hosseini, V. and Noorirad, F. 2016." Explaining education model of media literacy in education system". Mass Media Scientific Quarterly. 27(1): 5-21. In Persian.
Korona. M .2024. "Teachers’ perceptions of media literacy competence during an online professional development". Journal of Media Literacy Education 16(1):36-4   https://doi.org/10.23860/JMLE-2024-16-1-3.
Korona, M. and Hutchison,M. 2023. "Integrating Media Literacy Across the Content Areas." Reading Research Quarterly. 58(4):601-623.
Lang, A. Potter, R .and Bolls, P. 2009. "Where psychophysiology meets the media: Taking the effects out of mass media research". Media Effects: Advances in Theory and Research. 185-206.
Maksl, A. Craft, S. Ashley, S. and Miller, D. 2017. "The Usefulness of a News Media Literacy Measure in Evaluating a News Literacy Curriculum". Journalism & Mass Communication Educator, 72(2), 228-241. https://doi.org/10.1177/1077695816651970.
Mandegari, Z. Shakeri, M. and Talebian, S. 2024.  "Phenomenological Investigation of lived experiences of media literacy of 5th and 6th grade female students in Yazd province". Society Culture Media, 13(51), 223-247. https://doi.org/10.22034/scm.2024.204350. In Persian.
Montazerghaeim, M. and Shaban Kasegar, M. 2015. "Critical media literacy and cyber activity of women in Iran".Jounal Cultural Studies and Communication, 11(40), 186-230.
Niazee, L. Zarehee Zavaraee, E. Aliabadi, K. 2016. "The effect of ICT-based media literacy education program on the knowledge at the second-grade elementary school students". New Media Studies. 2016; 2(7): 119-156. In Persian.
.Noordin, N. 2023. "Assessing information literacy levels among underprivileged communities". Journal of Media Literacy Education, 16(2), 85-97.
Okela, A. H. 2024. "The role of new media literacy in shaping online learning satisfaction: Evidence from Egyptian universities". Journal of Media Literacy Education, 16(2), 46-60. https://doi.org/10.23860/JMLE-2024-16-2-4.
Potter, W.J. 2022. "Analysis of definitions of media literacy". Journal of Media Literacy Education, 14(2), 27-43. https://doi.org/10.23860/JMLE-2022-14-2-3.
Potter. W. J. 2021. "Media Literacy". 10th. Sage Publications, Inc
Potter, W.J. 2021. "Media Literacy", Translated: Shahghasemi. Ehsan .Tehran: Jihad-e-. Daneshgahi Publications.
Potter, W.J. 2013. "Theory of media literacy: A cognitive approach". Sage Publications, Inc.
Potter, W.J. & Chan, T. 2016 . "Conceptual Challenges in Designing Measures for Media Literacy Studies". International Journal of Media and Information Literacy, Vol. 1, Is. 1, pp. 27-42.
  Ranieri, M. Bruni, I. and Kupiainen, R. 2018. "Digital and Media Literacy in Teacher Education: Findings and Recommendations from the European Project e-MEL". Italian Journal of Educational Research, vol. 20, pp. 151-166. 20. 151-166. Retrieved from https://ojs.pensamultimedia.it/index.php/sird/article/view/2796
Savage, A. 2018. "The Impact Of A Media Literacy Curriculum On Middle School Students’ Ability To Recognize Racial Bias In Mass Media. (Doctoral dissertation)". From: https://scholarcommons.sc.edu/etd/4830.
imons, M., Meeus, W., & T'Sas, J. 2017. "Measuring Media Literacy for Media Education. Development of a Questionnaire for Teachers' Competencies". The journal of media literacy education, 9, 99-115.
Taghizadeh, A. 2011. "A comparative study of media literacy of girls and boys high school students. A case study of high schools in Kerman". Masters thesis, Allameh Tabatabai University. Tehran. In Persian.
Taghizadeh A. Kia A. 2014. "Needs assessment of media literacy education in schools". Culture Communication Studies. 15(26): 79-104.  In Persian.
UNESSCO. 2011." Media and Information Literacy curriculum for Teacher”. Edited: Alton Grizzle and Carolyn Wilson http: //unesdoc.unesco.org /images/ 0019/ 001929 /192971e .pdf.
Yanarates, E. 2020. "A Conceptual Analysis on Media Literacy". Social Scientific Centered Issues, 2(2), 89-102.
Zuboff, S. 2019.. The age of surveillance capitalism: The fight for human future at the new frontier of power. PublicAffairs.