جامعه آرمانی و وجوه آن در مطبوعات زنان دوره پهلوی اول؛ مطالعه موردی پیک سعادت نسوان و دختران ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
عضو هیات علمی پژوهشکده علوم اجتماعی، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی
چکیده
جریان فکری تحول خواهانه منبعث از جنبش مشروطیت در حوزه مطالبات زنان در دوره پهلوی اول تداوم یافت و در ادوار بعد نضج گرفت. این پژوهش با تمرکز بر این جریان به دنبال پاسخ به این پرسش ها انجام شده: جامعه ایده آل تایپ از لحاظ مناسبات جنسیتی و جایگاه زنان در مطبوعات زنان این دوره چیست و نشریات چه ویژگیهایی از این جوامع متبادر می‌سازند؟ در این راستا متن نشریه پیک سعادت نسوان (1306-1307) و دختران ایران(1310-1311) بعنوان نمونه انتخاب و با تکنیک تحلیل سند مورد تحلیل کیفی قرار گرفتند.

اتخاذ رویکرد نظری ایده آل تایپ وبری بعنوان ابزاری تحلیلی نشان داد نویسندگان در هر دو نشریه هم با اشاره به جامعه غرب و مشخصا اروپا، هم با ارجاع به وضعیت زنان در کشورهای موردی (مصر و ژاپن) و نیز با معرفی الگوهای زن پیشرو در صورتبندی سنخ آرمانی اهتمام ورزیده اند. همچنین تعریفی که از تجمیع ویژگیهای جامعه مثالی قابل احصا است هم دربردارنده وجوه ارزشی، نگرشی و هم مصادیق عینی، عملی است و در کنه خود وضعیت ایران آن روزگار و فاصله آن تا وضعیت بهبودیافته نسبی را نشان می دهد. طرح این مصادیق و وجوهشان تلاش برای الگودهی به اذهان زنان و مردان تحول خواهی بوده که از نظم جنسیتی فرودست انگارانه زنان به تنگ آمده و ترقی ایران را در هنگامه تاسیس و تثبیت دولت مدرن در این سمت و سو می جستند. همچنین گزارش و تحلیل یافته ها در رصد تغییرات اجتماعی زنان و نظم جنسیتی داده های بدیعی دارد.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

 
آرون، ریمون (1377). مراحل اساسی سیر اندیشه در جامعه شناسی، باقر پرهام، انتشارات علمی فرهنگی.
پیروزی، شادی و هادی میرزانژاد موحد( 1393). پیک سعادت نسوان؛ دومین نشریه زنان گیلان، رشت: فرهنگ ایلیا
ترابی فارسانی، سهیلا (1388). تکاپوی زنان عصر قاجار فردیت جهان سنت و گذر از آن، تاریخ ایران و اسلام، ش 2.
دختران ایران، نشریه (۱۳۱۰-۱۳۱۱).
خانیکی ، هادی، کیهانی، معصومه (1391). مدلی برای مطالعه مطبوعات زنان در ایران، مطالعات فرهنگی و ارتباطات، ش28
ساناساریان، (۱۳۸۴). جنبش حقوق زنان در ایران، تهران: اختران
شفیعی، سمیه سادات (۱۴۰۲). وضعیت شناسی زنان در آغاز سده حاضر؛ سنخ­بندی مشکلات اجتماعی زنان در اشعار عالمتاج قائم مقامی، جامعه فرهنگ رسانه، د 12 ، ش ۴۶ .
شفیعی، سمیه سادات (۱۳۹۷). آموزش زنان و تبیین ضرورت آن در مشروطه؛ تحلیل مکتوبات زنان در روزنامه ایران نو، پژوهشنامه تاریج اجتماعی اقتصادی، ش ۲، پیاپی ۱۴.
کلانتری، عبدالحسین و میرزایی، میرزایی (1395). ایده آل تایپ شهر اسلامی: با تاکید بر روش شناسی ماکس وبر، روش شناسی علوم انسانی، س 20 ش 89
وبر، ماکس (1384). روش شناسی علوم اجتماعی، حسن چاوشیان، نشر مرکز.
یوناس، فریدریش (1389). تاریخ جامعه شناسی، ترجمه عبدالرضا نواح، نشر رسش.
 
 
Aaron, Raymond (1998). The basic stages of the thought process in sociology, Bagher Parham, Scientific and Cultural Publications. (in Persian)
DOḴTARĀN-E ĪRĀN , Press (1931-1932). (in Persian)
Kalantari, Abdul Hossein and Mirzaei, Mirzaei (2015). The ideal type of the Islamic city: with an emphasis on Max Weber's methodology, methodology of human sciences, p. 20, no. 89•  (in Persian)
Kashani Sabet, Firoze (2011),Conceiving Citizen: Women and Politics of Motherhood in Iran, Oxford University Press.
Khaniki, Hadi, Kihani, Masoumeh (2011). A model for studying women's press in Iran, Cultural and Communication Studies, No. 28 . (in Persian)
Pirozi, Shadi and Hadi Mirzanjad Mohd (2013). PEYK-E SAʿĀDAT-E NESWĀN; The second magazine of Gilan women, Rasht: Farhang Ilia. (in Persian)
Ritchie J & Lewis J (2003). Qualitative Research Practice, London: sage.
Sanasarian, (1384). Women's rights movement in Iran, Tehran: Akhtaran. (in Persian)
Shafiei, Somayeh  Sadat (2022). The status of women at the beginning of the present century;. (in Persian)
Classification of women's social problems in the poems of Ālamtāj Qāʾem-maqāmi , Society of Media Culture, 12, No. 46.  (in Persian)
Shafiei, Somayeh  Sadat (2017). Education of women and explaining its necessity in the constitution; Analysis of women's letters in Iran Now Newspaper, Research Journal of Social and Economic Studies, Vol. 2, No. 14. (in Persian)
Torabi Farsani, Soheila (2008). The struggle of women of the Qajar era for the individuality of the world of tradition and its transition, History of Iran and Islam, vol. 2. (in Persian)
Weber, Max (2004). Methodology of Social Sciences, Hasan Chavoshian, Center Publishing. (in Persian)
Yunas, Friedrich (2009). History of Sociology, translated by Abdul Reza Navah, Rasesh Publishing House. (in Persian)